A
Heeft betrekking op mate van afwezigheid van inwoners van een dorp die min of meer recent de voorouderlijke leefwijze op hun eigen clan-territorium hebben verruild voor een leven als dorpeling. De graad van (dorps-) absenteïsme is in Zuid Papua over het algemeen zeer hoog.
[Indonesische term] Het geheel van de leefregels die vastliggen in de mondelinge overlevering van de voorouders; men gelooft dat de naleving ervan wordt bewaakt door de geesten van de voorouders.
Relatie van aanverwantschap; heeft betrekking op de verwantschapsrelatie door huwelijk. ...more
Algemene term voor een groep verwante mensen die hun onderlinge relaties kunnen traceren via gemeenschappelijke voorouders. ...more
Een groep die alle mannen of vrouwen verenigt die geboren zijn in een bepaalde tijdsperiode; deze groep controleert eigendom en vervult vaak ook politieke of militaire functies. ...more
Van 'avunculus' = moeders broer; aanduiding voor de relatie tussen een oom van moeders kant en de kinderen van diens zuster. ...more
B
Totaal van goederen dat bij een huwelijk door de man en zijn familie aan de familie van de bruid wordt gegeven. ...more
C
Unilineaire afstammingsgroep, waarvan de leden zich onderling verwant voelen omdat zij menen van één gemeenschappelijke voorouder af te stammen, zonder dat zij al hun onderlinge relaties kunnen traceren. Zie ook: lineage; patriclan. ...more
Kind van moeders broer (MoBr) of van vaders zuster (VaZu); of: kinderen van siblings van ongelijke sexe.
D
Een variëteit van een taal die zich onderscheidt van andere variëteiten van dezelfde taal, ten aanzien van bepaalde aspecten van uitspraak, vocabulair en soms ook van grammatica. ...more
Het gebruik van onder meer paragnostische of boven-zintuigelijke middelen en technieken om verborgen kennis te verkrijgen omtrent achtergronden en oorzaken van verschijnselen (zoals ziekte, dood of andere vormen van rampspoed). De Korowai passen divinatie toe om de daders van toverij of hekserij te identificeren. ...more
Stichting en vorming van dorpen door leden van een samenleving die tot dusver deel uitmaakten van clan-samenlevingen die elk op hun eigen (geïsoleerd) territoria woonden en leefden. Dorpsformatie ('village formation') gaat vaak langere tijd met soms heftige conflicten gepaard. In Papua (voorheen Nederlands Nieuw Guinea; later Irian Jaya) hebben in verband hiermee achtereenvolgense de Nederlandse en de Indonesische autoriteiten met wisselend succes groots opgezette community development projecten opgezet.
E
Samenleving met een bevolking die een gelijke status-kwaliteit bezitten. ...more
Het proces van cultuuroverdracht van de ene generatie op de volgende binnen een samenleving. Zie ook: socialisatie. ...more
Verplichting om een huwelijkspartner buiten de groep waarvan men lid is te zoeken (dit kan een locale groep zijn, maar ook een verwantschapsgroep of een leeftijdsgroep. Zie ook age set. ...more
G
Culturele vorm van sexe-rollen. ...more
H
Wat te maken heeft met ultieme of boven-humane krachten in het universum; van zaken met een bijzondere religieuze betekenis of aura. ...more
Boosaardige macht welke werkt via mensen die onvrijwillig daaraan onderworpen zijn.
...more
Methode voor het verbouwen van planten, uitgevoerd met eenvoudige middelen, gewoonlijk zonder permanente akkers / landerijen, kunstmatige bemesting of hantering van een ploeg. ...more
K
Menseneterij: het slachtoffer wordt gedood, geslacht en zijn vlees wordt (op rituele) wijze geconsumeerd. Kannibalisme kan verschillende functies hebben. Bij de Korowai functioneert het (uitsluitend) in het kader van de vergelding van hekserij.
Het totaal van geloofsvoorstellingen en aannamen van een volk met betrekking tot (i) de leefwereld (het universum), (ii) de entiteiten en krachten die de wereld beheersen, (iii) de manier waarop het universum is georganiseerd, en (iv) de rol en de plaats van de mens in de wereld. ...more
L
Gebruik dat een weduwe gaat samenleven met een broer van haar overleden man en waarbij de uit deze relatie geboren kinderen juridisch kinderen zijn van de overleden echtgenoot. ...more
Unilineaire afstammingsgroep waarin de leden hun onderlinge verwantschap kunnen traceren via een aanwijsbare voorouder. ...more
M
Rituele handeling om met behulp van bovennatuurlijke krachten van onpersoonlijke aard een concreet doel te bereiken. ...more
Gebaseerd op de relatie aan / van moeders zijde. ...more
Kleinste linguistische vorm (gewoonlijk een woord) die een betekenis draagt. ...more
Verhaal over semi-historische gebeurtenissen die helderheid verschaffen omtrent de problemen en vragen achter het leven van de mens. ...more
O
Een systeem van verwantschapsterminologie waarin naar vrouwelijke matrilaterale cross cousins wordt verwezen met dezelfde term als die gebruikt wordt voor iemands moeder; naar de vrouwelijke patrilaterale cross cousins wordt verwezen met dezelfde term als die gehanteerd wordt om iemands zusters dochter aan te duiden. ...more
Sexuele gemeenschap tussen een gehuwd persoon en een ander persoon dan zijn of haar huwelijkspartner. ...more
P
Kind van moeders zuster (MoZu) en van vaders broer (VaBr); of : kinderen van siblings van gelijke sexe. ...more
Langs de vaderlijke lijn lopende [unilineaire] afstammingsgroep , waarvan de leden zich onderling verwant voelen omdat zij menen van één gemeenschappelijke voorouder af te stammen, zonder dat zij al hun onderlinge relaties kunnen traceren. ...more
Gebaseerd op de relatie aan / van vaders zijde. ...more
Vorm van polygamie; een huwelijksvorm waarbij één man tegelijkertijd met twee of meer vrouwen is getrouwd. ...more
R
Een gestileerd, repetitief patroon van gedrag (bij mensen, in de meeste gevallen cultureel gestructureerd collectief gedrag). Vaak alleen toegepast in religieuze context, bijvoorbeeld gestileerd gedrag dat heilig wordt geacht. ...more
Het geheel van gedragsvoorschriften, c.q. verwachtingen behorende bij
een bepaalde sociale positie. ...more
S
Zwerflandbouw, een landbouwvorm waarbij periodiek een nieuw stuk grond wordt ontgonnen, dat na één of enkele jaren van gebruik weer wordt verlaten; voor elk stuk grond geldt dat de periode van braakliggen na verlaten langer is dan de periode van gebruik. ...more
Kinderen van hetzelfde ouderpaar, zowel broers als zusters. ...more
Proces van aanpassing en integratie van (nieuwe) leden van een groep. Zie ook enculturatie. ...more
Politieke leider wiens invloed meer is gebaseerd op persoonlijk prestige of kwaliteiten dan op formele autoriteit. Dergelijke invloed wordt vaak verkregen door politieke handigheid of relaties van uitwisseling. ...more
TGedragsregel (veelal een verbod) waarvoor geldt dat overtreding automatisch en op bovennatuurlijke wijze gestraft wordt. ...more
Een dier, een plant of een ander object waardoor een clan zijn collectieve identiteit verleend wordt. ...more
[sorcery] Moedwillig toegepaste schadelijke magie, door mensen bewust gericht tegen een andere persoon of groep. Moet worden onderscheiden van hekserij vanwege het moedwillige karakter. ...more
U
unilineairHeeft betrekking op een wijze van afstamming waarin hetzij relaties via mannen, hetzij relaties via vrouwen de doorslag geven bij het toewijzen van individuen aan groepen. ...more
VEen situatie van voortdurende gewelddadige confrontaties en vijandelijkheden tussen groepen, gemarkeerd door moorden en wraakoefeningen. ...more
Een sociaal relatiepatroon waarbij individuele personen die in een bijzondere relatie tot elkaar staan (bijvoorbeeld: schoonmoeder - schoonzoon) elk sociaal contact behoren te vermijden, of dit contact moeten oefenen volgens formele en van restricties voorziene manieren. ...more
Een sociale groep waarvan de leden hun relatie (of hun geschiktheid voor lidmaatschap) definiëren op basis van verwantschap of gemeenschappelijke afkomst. ...more
Termen die gebruikt worden om een categorie verwanten aan te duiden. ...more
De geesten van overleden verwanten waarvan men gelooft dat zij boven-natuurlijke krachten bezitten waarmee zij het lot van de levende mensen kunnen beïnvloeden. ...more
ZIn de medische antropologie is het gebruikelijk te onderscheiden tussen:
1/ Naturalistische ziektetheorieën = theorieën die ziekte in onpersoonlijke systematische termen beschrijven, of in termen van oorzaken die niet teruggaan op menselijke / spirituele interventie. Als zodanig valt de moderne wetenschappelijke geneeskunde binnen deze categorie.
2/ Personalistische ziektetheorieën = theoriën die ziekte toeschrijven aan sorcerers, witches, demonen, of geesten van voorouders.
3/ Emotionalistische ziektetheorieën = theorieën die aannemen dat ziekte wordt veroorzaakt door intense emotionele ervaringen.